Zapalenie tęczówki oka – objawy, przyczyny, leczenie

Rodzaje zapalenia tęczówki oka

Rodzaje zapalenia tęczówki oka podane przez Albert & Jakobiec’s Principles & Practice of Ophthalmology (2022):

• Ostre zapalenie tęczówki – nagły początek stanu zapalnego tęczówki, który może powodować objawy, takie jak ból oka, zaczerwienienie i wrażliwość na światło.
• Przewlekłe zapalenie tęczówki – długotrwały stan zapalny tęczówki, który z czasem może spowodować uszkodzenie oka.
• Nawracające zapalenie tęczówki – rodzaj zapalenia tęczówki, które pojawia się i znika, z okresami zapalenia, po których następują okresy remisji.
• Heterochromiczne zapalenie tęczówki – rodzaj zapalenia tęczówki, które powoduje zmianę koloru tęczówki, zwykle staje się ona jaśniejsza niż drugie oko.
• Heterochromiczne zapalenie tęczówki (zespół Fuchsa) – rodzaj zapalenia tęczówki, który charakteryzuje się zmianą koloru tęczówki, a także obecnością małych białych lub szarych plamek na tęczówce.

Objawy zapalenia tęczówki

• Zmniejszona ostrość widzenia
• Ból oka
• Ból głowy
• zniekształcenia źrenicy
• Nadwrażliwość na ostre światło (światłowstręt)
• Zaczerwienienie oka
• Łzawienie oczu
• Utrata wzroku, obniżenie ostrości wzroku w zależności od stopnia zapalenia
• Dyskomfort w zajętym oku
• Silny ból oka w intensywnym świetle

Ponadto okulista w badaniu w lampie szczelinowej może zauważyć:

• komórki zapalne w przedniej komorze
• przekrwienie rzęskowe
• osady rogówkowe
• zrosty pomiędzy tęczówką i zrosty tylne (co zmienia kształt źrenicy)

Przyczyny zapalenia tęczówki oka

• Idiopatyczne (nieznanego pochodzenia) – w 50% przypadków
• Zakażenia bakteryjne, wirusowe, grzybicze lub pasożytnicze – wirus opryszczki pospolitej, wirus półpaśca, gruźlica, kiła, borelioza, toksoplazmoza i histoplazmoza.
• Choroby autoimmunologiczne – takie jak reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, łuszczyca, choroby zapalne jelit, toczeń, sarkoidoza oraz młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, zespół Reitera (reaktywne zapalenie stawów), łuszczycowe zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy, stwardnienie rozsiane (SM).
• Urazy oka – zarówno tępe, jak i penetrujące.
• Ekspozycja na toksyny – takie jak chemikalia, niektóre leki (np. rifabutin, cidofovir) czy promieniowanie.
• Genetyczna predyspozycja – np. określone zmiany w genach wpływające na układ odpornościowy.
• Zakażenia wirusowe na twarzy – takie jak opryszczka czy półpasiec.
• Białaczka, chłoniaki, czerniak
• Zespół Kawasaki
• Choroba Behceta

Grupy ryzyka:

Grupy ryzyka podane w publikacji naukowej „Iritis” (Gurnani, Kim J, Tripathy, StatPearls Publishing, Treasure Island, 2017):

• Osoby z zaburzeniami autoimmunologicznymi – m.in.: reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, łuszczyca i nieswoiste zapalenie jelit są narażone na zwiększone ryzyko rozwoju zapalenia tęczówki.
• Osoby z urazem oka w wywiadzie – osoby które doświadczyły tępego lub penetrującego urazu oka są narażone na zwiększone ryzyko rozwoju zapalenia tęczówki.
• Osoby z niektórymi infekcjami – takie jak wirus opryszczki pospolitej, wirus ospy wietrznej i półpaśca, gruźlica, kiła i borelioza mogą zwiększać ryzyko rozwoju zapalenia tęczówki.
• Osoby z zapaleniem błony naczyniowej oka w wywiadzie rodzinnym
• Osoby z obecnym antygenem, markerami genetycznymi – niektóre markery genetyczne, takie jak HLA-B27, są związane ze zwiększonym ryzykiem rozwoju zapalenia błony naczyniowej oka.

Leczenie zapalenia tęczówki

Leczenie zapalenia tęczówki zwykle polega na zastosowaniu miejscowych leków redukujących stan zapalny oraz ból. Oto główne metody leczenia tego schorzenia:

• Miejscowe lub sterydy – leki takie jak prednizolon czy deksametazon to silne środki przeciwzapalne. Najczęściej są one podawane w formie kropli do oczu lub maści.
• Miejscowe środki cykloplegiczne – substancje takie jak atropina, tropikamid, czy homatropina mają za zadanie rozszerzać źrenicę oraz zapobiegać skurczom ciała rzęskowego i źrenicy, które mogą prowadzić do bólu i dyskomfortu.
• Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) – leki takie jak ketorolak czy diklofenak mogą być używane do łagodzenia stanu zapalnego oraz bólu oka.
• Leki ogólnoustrojowe – W pewnych sytuacjach, aby skutecznie zwalczyć stan zapalny, może być konieczne zastosowanie leków działających na cały organizm, takich jak kortykosteroidy czy leki immunosupresyjne.
• Leki celowane- podawanie antybiotyków, leków przeciwgrzybiczych, przeciwpierwotniakowych. W przypadku nieinfekcyjnym zapaleniu tęczówki – leki immunosupresyjne np. metotreksat (MTX), leków biologicze – adalimubab.
• Operacja – w skrajnych przypadkach, leczenie może wymagać interwencji chirurgicznej, zwłaszcza gdy pojawiają się powikłania takie jak zaćma czy jaskra.

Ile może trwać leczenie?

Zwykle leczenie trwa od kilku tygodni do miesięcy, z regularnymi kontrolami. W przypadku postaci przewlekłej, leczenie może być dłuższe. Kluczowe jest przestrzeganie zaleceń okulisty i regularne wizyty kontrolne, by uniknąć powikłań.

Należy pamiętać, że leczenie zapalenia tęczówki, zależy od stopnia zapalenia i reakcji na terapię. Leczenie trwa do ustąpienia objawów. Dawkowanie jest dostosowywane w zależności od reakcji i nasilenia stanu.

Czym grozi niepodjęcie leczenia?

Niepodjęcie leczenia zapalenia tęczówki mogą prowadzić do nastepujących powikłań wedle publikacji naukowej „Iritis” (Gurnani, Kim J, Tripathy, StatPearls Publishing, Treasure Island, 2017):

• Utrata wzroku – nieleczone zapalenie błony naczyniowej może spowodować uszkodzenie struktur oka, w tym siatkówki i nerwu wzrokowego, co może prowadzić do trwałej utraty wzroku.
• Jaskra – zapalenie tęczówki może zwiększać ciśnienie wewnątrz oka, co może prowadzić do jaskry wtórnej. Może to spowodować uszkodzenie nerwu wzrokowego i prowadzić do utraty wzroku.
• Zaćma – przewlekły stan zapalny w oku może powodować zmętnienie soczewki, prowadząc do rozwoju zaćmy.
• Nawracające epizody – bez odpowiedniego leczenia zapalenie tęczówki ma charakter nawrotowy i może stać się stanem przewlekłym, prowadząc do ciągłego stanu zapalnego i potencjalnych powikłań.
• Powikłania ogólnoustrojowe – w niektórych przypadkach zapalenie tęczówki może być związane z podstawowymi schorzeniami ogólnoustrojowymi, takimi jak zaburzenia autoimmunologiczne, które mogą prowadzić do innych komplikacji zdrowotnych, jeśli nie są leczone.

W przypadku wystąpienia objawów zapalenia błony naczyniowej oka lub innego rodzaju zapalenia błony naczyniowej oka ważne jest niezwłoczne zwrócenie się o pomoc lekarską. Wczesna diagnoza i leczenie mogą pomóc w zapobieganiu powikłaniom i zachowaniu wzroku a także może być pierwszym sygnałem ze strony organizmu, objawem rozwijającej się choroby ogólnoustrojowej.

Diagnostyka

• Mikroskopia w lampie szczelinowej – badanie oka przy użyciu mikroskopu z lampą szczelinową, który powiększa powierzchnię i wnętrze oka. Pozwala to na dokładne zbadanie przedniej komory i tęczówki w celu zidentyfikowania oznak stanu zapalnego.
• Krople do oczu z barwnikiem – zastosowanie kropli do oczu zawierających barwnik w celu dokładniejszego przyjrzenia się rogówce, przezroczystej warstwie pokrywającej przednią część oka.
• Badania krwi – badania krwi mogą być wykonywane w celu sprawdzenia obecności chorób autoimmunologicznych lub infekcji, które mogą powodować zapalenie tęczówki.
• Tonometria- zbadanie czy ciśnienie wewnątrzgałkowe jest prawidłowe
• RTG klatki piersiowej lub tomografia komputerowa – badania obrazowe, takie jak prześwietlenie klatki piersiowej lub tomografia komputerowa, mogą być wykorzystywane do poszukiwania schorzeń, takich jak sarkoidoza lub gruźlica, które mogą być związane z zapaleniem tęczówki.
• Badanie dodatkowe jak zdjęcie rentgenowskie stawu krzyżowo-biodrowego – zdjęcie rentgenowskie stawu krzyżowo-biodrowego może dostarczyć informacji na temat niektórych schorzeń, które mogą być związane z zapaleniem tęczówki.

  W idiopatycznym zapaleniu tęczówki poszerzamy diagnostykę.

Profilaktyka i zapobieganie

Zapobieganie zapaleniu tęczówki jest trudne. W przypadku chorób autoimmunologicznych, regularne stosowanie przepisanych leków może minimalizować ryzyko. Wczesne zgłoszenie się do specjalisty przy pierwszych objawach oraz systematyczne wizyty kontrolne są kluczowe dla skutecznego leczenia.

Osoby z młodzieńczym idiopatycznym zapaleniem stawów (MIZS) powinny poddawać się regularnym badaniom okulistycznym, gdyż spadek ostrości widzenia może być jednym z pierwszych symptomów. Regularne kontrole mogą zapobiegać powikłaniom poprzez wcześniejsze wykrycie choroby.

Czy istnieją domowe sposoby na leczenie zapalania tęczówki oka?

Nie istnieją sprawdzone domowe metody leczenia zapalenia tęczówki, ale niektóre praktyki mogą łagodzić objawy i wspierać proces gojenia. Oto one:

• Unikanie obciążających oczu aktywności, takich jak czytanie czy korzystanie z komputera, może pomóc w redukcji stanu zapalnego i przyspieszyć gojenie.
• Przykładanie ciepłego kompresu do chorego oka może łagodzić ból i zmniejszać zapalenie. Aby to zrobić, namocz czystą szmatkę w ciepłej wodzie, odciskaj nadmiar wody i przykładaj do oka na 10-15 minut.
• Noszenie okularów przeciwsłonecznych w trakcie trwania terapii pacjent może chronić oczy przed nadmiernym światłem i dodatkowymi podrażnieniami.
• Unikać narażenia źródeł drażnienia oczu, takich jak dym, kurz czy inne cząstki w powietrzu, co finalnie może przyczynić się do zmniejszenia stanu zapalnego i przyspieszenia gojenia.

Z jakimi chorobami można pomylić zapalenie tęczówki?

• Zapalenie spojówek
• Zapalenie rogówki
• Zapalenie twardówki
• Zapalenie nadtwardówki
• Ostra jaskra z zamkniętym kątem przesączania
• Migrena
• Zapalenie nerwu wzrokowego
• Urazowa hiphema
• Otarcie rogówki
• Ciało obce w oku
• Zapalenie błony naczyniowej związane z chorobą ogólnoustrojową
• Opryszczkowe zapalenie rogówki
• Grzybicze zapalenie rogówki
• Bakteryjne zapalenie rogówki
• Zapalenie wnętrza gałki ocznej
• Odwarstwienie siatkówki
• Krwotok do ciała szklistego
• Zapalenie błony naczyniowej tylnej
• Pośrednie zapalenie błony naczyniowej oka
• Zapalenie błony naczyniowej